Taşhan

Mustafa Kemal Atatürk'ün 25 Mayıs 1919 günü Samsun'dan Havza'ya giderken izlediği "Atayolu" üzerinde bulanan, 800 yıllık tarihi Çakallı Han,, Karadeniz ticaret kervan yolunun önemli erimlerinden birisidir. 13. yüzyılda yapılan yapı, Selçuklu Kervansaraylarının Samsun'daki tek örneğidir. Taşınmaz ortada daha yüksek tonozlu bir mekan ile yanlarda yine tonozlu olan 2 mekandan oluşan üç bölümlü bir yapıdır.

Giriş yüksek bir kapı açıklığından sağlanmaktadır. Cephe bütünüyle düzgün kesme taştan ve harçsız olarak yapılmıştır. Ancak duvardaki tahribattan, bu tabakanın kaplama olduğu anlaşılmaktadır. Çünkü alttaki tabakada moloz taş ve harç kullanılarak yapılmış duvar örgüsü bulunmaktadır. Ortadaki büyük tonozlu mekanın içi de düzgün kesme taştan yapılmıştır.

Yapı tasarı özelliği doğrultusuyla karma tip hanlar grubuna girer. Yapı kapalı avlusu, taş tezyinatlı portalı, payelerle desteklenmiş beşik tonoz ve üç sahınlı tasarısı ile Selçuklu Dönemi Kervensarayı özellikleri taşır. Yapı 1650 yılında onarım geçirmiş ve yapıya Osmanlı Dönemi özellikleri taşıyan mimari öğeler ilave etmiştir. Yapının giriş portalinin yanındaki yarım yıldız süslemeleri bu durumu kanıt eden bir özelliktir. Hanın ayakta kalan kapalı bölümünün önünde yıkılmış bir avlu daha olduğu sanılmaktadır.

TAŞ HAN’ın onarım çalışmaları 19.08.2011 tarihinde başlamıştır. İçerisinde tarihi yapıları bozulmadan rastaurant yapılmıştır. Ailelerin rahatça oturup yemek yiyebilecekleri ortamlar hazırlanmıştır. Çakallı Taş-Han’ın bitiş tarihi 16.08.2012’dir.